Podstawowy rachunek płatniczy: bezpłatne konto, do którego masz prawo

Płacisz co miesiąc kilka albo kilkanaście złotych za konto, na które wpływa pensja lub emerytura, a z którego opłacasz kilka rachunków? UOKiK wskazuje w takiej sytuacji alternatywę. Każdy bank i każda spółdzielcza kasa, które prowadzą konta dla klientów indywidualnych, muszą na żądanie otworzyć podstawowy rachunek płatniczy i prowadzić go bez opłat.

Rachunek podstawowy jest dla osoby, która nie ma innego konta w złotych

Zgodnie z ustawą o usługach płatniczych rachunek podstawowy jest przeznaczony dla konsumenta, któremu żaden bank ani SKOK w Polsce nie prowadzi innego rachunku w złotych, z którego można wpłacać, wypłacać i płacić. Bank może to sprawdzić w centralnej informacji o rachunkach.

W praktyce oznacza to jedno: jeśli masz już zwykłe konto i chcesz przejść na podstawowe, tamto musi zostać zamknięte. Bank, do którego składasz wniosek, może odmówić, dopóki Twoje dotychczasowe konto działa.

Stare konto nie musi zniknąć razem ze zleceniami stałymi

Zamykanie konta, z którego wychodzą czynsz, abonament i raty, brzmi jak tydzień przepisywania numerów. Ustawa przewiduje na to procedurę przeniesienia rachunku. Składasz w nowym banku upoważnienie, na papierze albo elektronicznie, i wskazujesz, które zlecenia stałe, polecenia zapłaty i regularne wpływy mają przejść na nowe konto, a także czy stare ma zostać zamknięte. Nowy bank w ciągu 2 dni roboczych zwraca się do dotychczasowego o wykaz zleceń i wpływów, także z 13 ostatnich miesięcy. Przeniesione zlecenia stałe i polecenia zapłaty nowy bank wykonuje najwcześniej po 6 dniach roboczych od otrzymania dokumentów od poprzedniego banku, więc najbliższe płatności warto zaplanować z tym zapasem.

Co dostajesz: wpłaty, wypłaty, przelewy i karta

Ustawa wymienia trzy rodzaje operacji, które umożliwia rachunek podstawowy:

• wpłaty pieniędzy na rachunek,
• wypłaty gotówki w bankomacie albo w placówce banku, w każdym państwie Unii Europejskiej,
• płatności, czyli przelewy, polecenia zapłaty i transakcje kartą, także takie, przy których nie używasz fizycznie karty, na przykład zakupy w internecie.

Bank musi zapewnić te usługi w takim zakresie, w jakim oferuje je przy innych kontach, i udostępnić je zarówno w placówce, jak i w bankowości internetowej, jeśli ją prowadzi. Nie może też oferować rachunku podstawowego wyłącznie przez internet, chyba że w ogóle nie ma placówek.

Ministerstwo Finansów podsumowuje to prosto: rachunek podstawowy pozwala otrzymywać dochody i świadczenia, płacić rachunki i podatki oraz kupować towary i usługi. Nie obejmuje tylko kart kredytowych.

Limit: 5 przelewów i 5 operacji w obcych bankomatach miesięcznie

Rachunek podstawowy jest bezpłatny w zakresie krajowych transakcji, ale ta bezpłatność ma dwie granice. Po 5 przelewach w miesiącu, łącznie ze zleceniami stałymi, bank może pobierać opłatę za kolejne. Tak samo po 5 wypłatach lub wpłatach w bankomatach i wpłatomatach, które nie należą do Twojego banku.

Opłaty ponad limit nie mogą być wyższe niż opłaty, które bank najczęściej pobierał przez ostatnie 12 miesięcy przy swoich innych kontach. Trzecią dozwoloną opłatą jest prowizja za przelewy zagraniczne, z takim samym ograniczeniem. Innych opłat ustawa nie dopuszcza, więc płatności kartą w sklepie i operacje w bankomatach własnego banku nie mają miesięcznego limitu.

Jak założyć rachunek podstawowy krok po kroku

Bank musi mieć w placówkach papierowy wniosek o zawarcie umowy, a na stronie internetowej jego wzór. Może też przyjąć żądanie ustne, jeśli dopuszcza taką możliwość. Nie wolno mu uzależnić otwarcia konta od kupienia innego produktu ani od deklaracji stałych wpływów.

Na kompletny wniosek bank ma 10 dni roboczych. W tym czasie zawiera z Tobą umowę albo informuje o odmowie. Jeśli składasz wniosek przez internet, bank wyznacza termin na podpisanie umowy w placówce, nie krótszy niż 10 dni roboczych, albo zawiera ją na odległość.

Przygotuj ważny dokument tożsamości i adres w Polsce, zamieszkania albo korespondencyjny. Brak któregokolwiek z nich to jeden z powodów, dla których bank może odmówić.

Kiedy bank może odmówić albo wypowiedzieć umowę

Bank może odmówić, gdy masz już inne konto w złotych, nie masz ważnego dokumentu tożsamości, nie podałeś adresu w Polsce, nie przebywasz legalnie w państwie Unii, figurujesz na listach sankcyjnych albo gdy wcześniej rozwiązał z Tobą umowę z powodu rażącego naruszenia jej warunków. O przyczynie odmowy musi Cię poinformować bezpłatnie, poza wyjątkami związanymi z bezpieczeństwem i przeciwdziałaniem praniu pieniędzy.

Umowę bank może wypowiedzieć między innymi wtedy, gdy przez ponad 24 kolejne miesiące na rachunku nie było żadnych operacji albo gdy założyłeś inne konto w złotych. W tych przypadkach obowiązuje co najmniej dwumiesięczne wypowiedzenie.

Komu rachunek podstawowy się opłaca

Rachunek podstawowy sprawdza się, gdy konto służy głównie do odbierania pieniędzy i płacenia stałych rachunków: pensja, emerytura, świadczenie 800 plus, rachunek za prąd i czynsz. Mniej się opłaca, gdy robisz kilkanaście przelewów miesięcznie, bo po piątym bank może zacząć pobierać opłaty. Zanim zamkniesz obecne konto, policz więc przelewy z ostatnich trzech miesięcy i porównaj je z limitem. Informację o warunkach i opłatach rachunku podstawowego bank musi Ci przekazać na żądanie i bezpłatnie.

Karta do rachunku podstawowego działa także przy zakupach w internecie. Jeśli odstąpisz od takiej umowy, sklep zwraca pieniądze tym samym sposobem płatności, więc wrócą na to samo konto. Zasady zwrotów opisujemy w tekście o tym, jak oddać towar kupiony w internecie.