Rachunek za prąd: z czego się składa i jak go obniżyć

Przychodzi faktura i wzrok od razu ląduje na kwocie do zapłaty. To, co da się obniżyć, stoi kilka linijek wyżej, w rozbiciu na opłaty. Część z nich rośnie razem ze zużyciem, a część płacisz nawet wtedy, gdy licznik stoi w miejscu. Kiedy wiesz, która jest która, łatwiej zdecydować, czy warto zmienić taryfę, sprzedawcę albo nawyki.

Na jednym rachunku płacisz za dwie rzeczy: energię i jej dostarczenie

Od lutego 2024 roku gospodarstwa domowe zawierają ze sprzedawcą wyłącznie umowy kompleksowe, więc na jednej fakturze są dwie części. Pierwsza to opłata za samą energię dla sprzedawcy. Druga to opłaty za jej dostarczenie, czyli dystrybucję, które zbiera operator sieci działający w Twojej okolicy.

Sprzedawcę możesz zmienić. Dystrybutora nie: to firma, do której sieci podłączony jest Twój dom, i jak przypomina URE, nie da się go ani wybrać, ani zmienić.

Opłata za energię to liczba kilowatogodzin razy cena z taryfy

Część sprzedażowa to opłata za energię czynną, czyli liczba zużytych kilowatogodzin pomnożona przez cenę z taryfy albo cennika, powiększona o VAT i akcyzę. Przy ofertach wolnorynkowych dochodzi opłata handlowa. Jest stała i nie zależy od zużycia, a im dłuższy okres rozliczeniowy, tym zwykle niższa. Wyższa bywa wtedy, gdy do umowy dopisano dodatkowe usługi, na przykład ubezpieczenie albo pomoc fachowca.

Na 2026 rok Prezes URE zatwierdził taryfy czterem sprzedawcom z urzędu: PGE Obrót, Tauron Sprzedaż, Enei i Enerdze Obrót. Średnia cena energii dla gospodarstw domowych wynosi w nich 495,16 zł za megawatogodzinę netto. To o około 14 procent mniej niż w taryfach na IV kwartał 2025 roku i o około 1 procent mniej niż cena mrożona obowiązująca w 2025 roku.

Dystrybucja: opłaty zmienne, opłata mocowa i opłaty stałe

Druga część rachunku jest mniej intuicyjna. URE dzieli opłaty za dystrybucję na trzy grupy.

• Opłaty zmienne rosną razem ze zużyciem. To opłata sieciowa zmienna, opłata jakościowa, opłata OZE i opłata kogeneracyjna. W 2026 roku opłata OZE wynosi 7,3 zł za MWh, kogeneracyjna 3 zł za MWh, a stawka jakościowa 0,0331 zł za kWh.
• Opłata mocowa to miesięczny ryczałt zależny od rocznego zużycia. Progi są cztery: poniżej 500 kWh, od 500 do 1200 kWh, od 1200 do 2800 kWh i powyżej 2800 kWh. Przy zużyciu od 1,2 do 2,8 MWh rocznie wynosi w 2026 roku 17,18 zł miesięcznie.
• Opłaty stałe, czyli sieciowa stała i abonamentowa, nie zależą od zużycia. Pokrywają dostęp do sieci, licznik, odczyty i wystawianie rachunków.

Opłaty stałe płacisz także przy zużyciu równym zero, na przykład za mieszkanie, które stoi puste. Dystrybutor musi być gotowy dostarczyć prąd w każdej chwili i właśnie za tę gotowość płacisz w tej części faktury.

Dlaczego rachunek w 2026 roku nie spadł razem z ceną energii

Taryfy dystrybucyjne na 2026 rok wzrosły średnio o 9,36 procent, czyli o około 28 zł za MWh, a stawki dodatkowych opłat, takich jak mocowa, OZE czy jakościowa, średnio o około 7,6 procent. Dlatego mimo tańszej energii URE szacuje, że typowe gospodarstwo w taryfie G11, zużywające 1,8 MWh rocznie, płaci miesięcznie o około 3 procent więcej niż rok wcześniej. Wszystkie te stawki URE podaje bez VAT i akcyzy.

Zanim cokolwiek zmienisz, weź fakturę rozliczeniową, nie prognozę

Poszczególne składniki opłat za dystrybucję widać tylko na fakturze rozliczeniowej. Faktura prognozowana ich nie pokazuje. Weź ostatnie rozliczenie i odczytaj z niego roczne zużycie w kilowatogodzinach. Od tej jednej liczby zależy wysokość opłaty mocowej, suma opłat zmiennych i to, czy zmiana taryfy ma sens.

Przy okazji sprawdź w umowie, czy korzystasz z oferty regulowanej, czy wolnorynkowej. Grupy taryfowe w obu rodzajach ofert nazywają się tak samo, więc samo oznaczenie G11 na fakturze nie mówi jeszcze, według jakiego cennika płacisz. To rozróżnienie przyda się przy porównywaniu ofert.

Cztery sposoby na niższy rachunek

Dobierz grupę taryfową. Blisko 90 procent gospodarstw ma taryfę G11 z jedną ceną przez całą dobę. W G12 prąd jest tańszy poza okresami większego zapotrzebowania i droższy w szczycie, a godziny obu stref są ustalone z góry i się nie zmieniają. Taka taryfa ma sens, gdy pralkę, zmywarkę czy ładowanie urządzeń da się przesunąć na godziny tańszej strefy. Jest też taryfa G13 z trzema strefami.

Porównaj oferty sprzedawców. Od lipca 2007 roku każdy konsument może zmienić sprzedawcę prądu. Oferty dostępne na terenie Twojego dystrybutora zbiera porównywarka URE. Ofertę regulowaną, z ceną zatwierdzoną przez Prezesa URE, dostaniesz tylko u sprzedawcy z urzędu na swoim terenie. Pod koniec 2024 roku korzystało z niej ponad 63 procent konsumentów.

Czytaj aneksy i dodatki. Ubezpieczenie czy pakiet usług dopisany do umowy podnosi opłatę handlową. Jeśli umowę podpisałeś podczas nieumówionej wizyty przedstawiciela w domu, prawo daje Ci 30 dni na odstąpienie od niej. Te same zasady co przy zakupach na odległość opisujemy w tekście o tym, jak zwrócić towar kupiony w internecie.

Zmniejsz zużycie. Każda kilowatogodzina mniej obniża opłatę za energię i wszystkie opłaty zmienne, a jeśli roczne zużycie spadnie poniżej granicy progu, niższa będzie także opłata mocowa.