Bezpłatne badania profilaktyczne dla dorosłych: co obejmuje program Moje Zdrowie i jak się zapisać

Ostatnie badanie krwi robiłeś przed zabiegiem albo przy okazji zwolnienia, a o cholesterolu wiesz tyle, że kiedyś był w normie? Tak wygląda profilaktyka wielu dorosłych: badamy się dopiero wtedy, gdy coś zaczyna dolegać. Program Moje Zdrowie odwraca tę kolejność. Zaczyna się od ankiety wypełnionej w domu, a kończy rozmową w przychodni i planem na kolejne lata.

Z programu Moje Zdrowie skorzysta każdy ubezpieczony od 20. roku życia

Bilans zdrowia osoby dorosłej finansuje NFZ, a prowadzą go przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej, czyli te same, w których masz lekarza rodzinnego. Według serwisu pacjent.gov.pl może z niego skorzystać każda osoba ubezpieczona w NFZ od 20. roku życia. Program zastąpił Profilaktykę 40 PLUS i w odróżnieniu od niej kończy się wizytą, na której ktoś omawia z Tobą wyniki.

Częstotliwość zależy od wieku. Osoby w wieku od 20 do 49 lat mogą przejść bilans co 5 lat, a osoby, które mają 50 lat i więcej, co 3 lata. Lata liczy się rocznikowo, a nie od dnia urodzin. Warunek jest jeszcze jeden: w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie możesz mieć badań w ramach Profilaktyki 40 PLUS ani programu profilaktyki chorób układu krążenia.

Bilans szuka chorób, które długo nie dają objawów

Program nie jest przeglądem wszystkiego. Ma wyłapać wcześnie te schorzenia, które latami rozwijają się po cichu: choroby serca i naczyń, cukrzycę, choroby nerek, zaburzenia pracy tarczycy, wybrane nowotwory, zakażenie wirusem HCV oraz zaburzenia psychiczne i poznawcze. Dlatego pakiet badań jest krótki, a o tym, co trafi do Twojego zlecenia, decydują odpowiedzi w ankiecie. Dwie osoby w tym samym wieku mogą więc dostać różne zestawy badań.

Krok pierwszy: ankieta na Internetowym Koncie Pacjenta albo w przychodni

Wszystko zaczyna się od ankiety. Pytania dotyczą wykształcenia i warunków życia, wagi i wzrostu, chorób w rodzinie (między innymi udaru, zawału i kilku nowotworów), diety, aktywności, alkoholu i palenia, a także nastroju i czynników ryzyka zakażenia wirusem HCV.

Ankietę wypełnisz na trzy sposoby: na Internetowym Koncie Pacjenta w zakładce „Profilaktyka”, w aplikacji mojeIKP albo w swojej przychodni z pomocą pracownika medycznego. Usiądź do niej, kiedy masz chwilę spokoju, bo trzeba ją przejść za jednym podejściem. System nie zapisuje częściowych odpowiedzi i nie pozwala wrócić do ankiety później.

Bez wybranego lekarza POZ ankieta nie trafi do żadnej przychodni

Odpowiedzi trafiają do przychodni, w której pracuje Twój lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Jeśli nie masz go wybranego, nikt ich nie podejmie. Jeśli przeprowadziłeś się, a deklaracja została w starej placówce, ankieta pójdzie właśnie tam. Zanim zaczniesz, sprawdź na IKP, kto jest Twoim lekarzem, i w razie potrzeby złóż nową deklarację wyboru, osobiście albo przez internet.

Krok drugi: przychodnia odzywa się w ciągu 30 dni i zleca badania

Przychodnia ma 30 dni na przeanalizowanie Twoich odpowiedzi i kontakt z Tobą. Jeśli w tym czasie nikt się nie odezwie, a na IKP nie pojawi się żadna informacja, zadzwoń do przychodni.

Pakiet podstawowy jest taki sam dla wszystkich i obejmuje:

• morfologię krwi,
• glukozę,
• kreatyninę z eGFR, która pokazuje pracę nerek,
• lipidogram, czyli cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy,
• TSH, hormon, po którym ocenia się pracę tarczycy,
• badanie ogólne moczu.

Pakiet rozszerzony zależy od wieku, płci i odpowiedzi w ankiecie. Osoby w wieku od 20 do 40 lat dostają dodatkowo badanie lipoproteiny (a), wykonywane w programie raz w życiu. Mężczyźni po 50. roku życia dostają PSA. Osoby z czynnikami ryzyka chorób wątroby dostają próby wątrobowe (ALAT, ASPAT, GGTP) lub test anty-HCV. Starszym pacjentom przychodnia może też zlecić badanie kału na krew utajoną.

Badań nie wybiera się z listy. Program nie przewiduje wykonania tylko części pakietu, który wynika z ankiety.

Krok trzeci: wizyta podsumowująca i indywidualny plan zdrowotny

Po badaniach przychodnia zaprasza Cię na wizytę podsumowującą. Może ją poprowadzić lekarz, pielęgniarka albo położna. Na wizycie pracownik medyczny omawia wyniki, mierzy ciśnienie, tętno, wagę i wzrost, a u osób po 60. roku życia ocenia też funkcje poznawcze. U osób po 40. roku życia może policzyć ryzyko chorób serca i naczyń w skali SCORE2.

Na koniec dostajesz indywidualny plan zdrowotny. Ministerstwo Zdrowia opisuje bilans jako punkt wyjścia do regularnych badań, i tak jest zbudowany ten plan: znajdziesz w nim zalecenia dotyczące stylu życia, kalendarz badań onkologicznych odpowiednich dla Twojego wieku i listę zalecanych szczepień. Pracownik medyczny może też zapisać dodatkowe badania i zaproponować dwie wizyty prozdrowotne, na przykład poradę dietetyczną albo antynikotynową.

Bilans nie zamyka drogi do innych badań i nie zastępuje wizyty u lekarza

Udział w programie nie odbiera prawa do innych bezpłatnych badań profilaktycznych ani do skierowań wystawianych w ramach zwykłej opieki lekarza rodzinnego. Bilans nie jest też sposobem na szybsze leczenie tego, co już dolega. Jeśli masz niepokojące objawy, umów się do lekarza od razu, bez czekania na ankietę i zaproszenie.

Bilans najłatwiej zaplanować razem z innymi sprawami, które w domu wracają co roku. Rodzice mają w kalendarzu termin wniosku o 800 plus, a raz w roku przychodzi też rozliczenie za prąd, przy którym opłaca się sprawdzić taryfę.